Báo cáo chính phủ Úc: Việc làm chưa bị AI xoá sổ, nhưng dấu hiệu sớm đã xuất hiện

Chính phủ Úc vừa công bố báo cáo đầu tiên về tác động của trí tuệ nhân tạo lên thị trường lao động, và kết luận ngắn gọn là: chưa có làn sóng mất việc diện rộng, nhưng một số ngành đã bắt đầu chậm lại rõ rệt.

## Chuyện gì đã xảy ra

Theo báo cáo của Bộ Việc làm và Quan hệ Lao động (Department of Employment and Workplace Relations), kể từ khi ChatGPT ra đời vào tháng 11 năm 2022, thị trường lao động Úc nhìn chung vẫn ổn định với tỷ lệ thất nghiệp thấp. Tuy nhiên, những ngành được cho là dễ bị ảnh hưởng nhất như nhân viên tổng đài, nhân viên hành chính văn phòng và thư ký đã tăng trưởng chậm hơn đáng kể.

Cụ thể, việc làm trong các ngành dễ bị ảnh hưởng tăng 5,6% từ tháng 11 năm 2022 đến tháng 2 năm 2026, trong khi các ngành ít bị ảnh hưởng hơn tăng tới 9,5%. Báo cáo cũng ước tính số việc làm trong các ngành dễ bị ảnh hưởng thấp hơn khoảng 2% so với xu hướng trước khi ChatGPT xuất hiện. Tuy nhiên, báo cáo cũng nhiều lần nhấn mạnh đây chưa phải bằng chứng dứt khoát rằng nguyên nhân là do công nghệ này, vì các ngành đó đã có xu hướng tăng trưởng chậm từ trước.

Một điểm bất ngờ: mặc dù một số công ty công nghệ lớn đã cắt giảm nhân sự và đổ lỗi cho tự động hóa, việc làm trong ngành phát triển phần mềm tại Úc thực ra lại tăng tới 25% kể từ tháng 11 năm 2022. Việc làm cho người từ 20 đến 24 tuổi cũng tăng nhanh hơn nhóm 25 tuổi trở lên.

Bộ trưởng Amanda Rishworth cho rằng báo cáo này giúp trấn an người lao động, đồng thời khẳng định chính phủ sẽ tiếp tục theo dõi thị trường và có chính sách hỗ trợ kỹ năng cho người lao động thích nghi với thay đổi.

## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn

Với người Việt đang làm việc tại Úc, đặc biệt trong các ngành văn phòng, hành chính, hay dịch vụ khách hàng qua điện thoại, báo cáo này đáng để chú ý. Các vị trí như nhân viên đăng ký hồ sơ, nhân viên telesales, hay hỗ trợ hành chính là những ngành báo cáo nêu tên trực tiếp là đang có dấu hiệu tăng trưởng chậm hơn phần còn lại.

Nếu bạn đang học ngành công nghệ thông tin hay phát triển phần mềm, tin tốt là ngành này thực tế đang tăng trưởng mạnh tại Úc. Nếu bạn đang lo lắng cho con cái mới ra trường, báo cáo cho thấy việc làm cho người trẻ vẫn giữ được đà tốt tính đến đầu năm 2026.

Giáo sư Toby Walsh từ UNSW Sydney có một lưu ý đáng suy nghĩ: khi số liệu bắt đầu cho thấy tác động rõ ràng thì thường đã quá trễ để chuẩn bị. Tức là không nên đợi đến lúc mất việc mới tính chuyện nâng cao kỹ năng.

## Bạn nên làm gì

Nếu bạn đang làm trong các ngành văn phòng hoặc dịch vụ khách hàng, đây là thời điểm hợp lý để xem xét học thêm kỹ năng mới, đặc biệt là những kỹ năng mà máy móc khó thay thế như giao tiếp phức tạp, chăm sóc trực tiếp, hoặc kỹ năng tay nghề.

Chính phủ đang duy trì một nhóm thường xuyên gặp gỡ giữa các cơ quan nhà nước, người sử dụng lao động và công đoàn để theo dõi tác động lên việc làm. Nếu bạn lo lắng về quyền lợi lao động hoặc nguy cơ mất việc, Fair Work Ombudsman là nơi bạn có thể liên hệ để hiểu rõ hơn về quyền của mình tại nơi làm việc.

Báo cáo này sẽ được dùng làm cơ sở để chính phủ theo dõi định kỳ trong các năm tới, nên đây không phải lần cuối cùng chủ đề này được bàn đến.

## Nguồn

ABC News (Just In)