Cha kiến trúc sư NDIS thừa nhận chương trình đang bỏ rơi người khuyết tật nặng như Lucy, 31 tuổi
Lucy Muggeridge, 31 tuổi, mắc chứng khuyết tật trí tuệ bẩm sinh hiếm gặp và gần như không nói được, đang sống một mình trong căn nhà thuộc Queensland Housing Department ở Loganlea, phía nam Brisbane. Cơ quan quản lý NDIS vừa ra quyết định cắt giảm chăm sóc một-một của cô, bất chấp một báo cáo dày 52 trang của chuyên viên trị liệu nghề nghiệp kết luận Lucy cần hỗ trợ "rất cao".
## Chuyện gì đã xảy ra
Theo ABC News (Just In), Cơ quan Bảo hiểm Khuyết tật Quốc gia (NDIA) hồi tháng trước ra quyết định rằng việc chăm sóc Lucy theo tỷ lệ một nhân viên hỗ trợ cho một người là "không đáng đồng tiền" trong trường hợp của cô. Thay vào đó, kế hoạch NDIS hiện tại của Lucy yêu cầu cô chia sẻ nhân viên hỗ trợ với một người thuê nhà khác.
Tổ chức hỗ trợ người khuyết tật Aruma đã tự bù tiền để duy trì chăm sóc một-một cho Lucy trong thời gian qua, và cũng trả thêm để có hai nhân viên đi cùng khi Lucy ra ngoài cộng đồng. Nhưng theo CEO của Aruma, ông Martin Laverty, tình trạng này không thể kéo dài mãi mãi. Ông Laverty vốn là một trong những người góp phần xây dựng NDIS từ đầu và ngồi trong ban lãnh đạo đầu tiên của NDIA suốt tám năm.
Báo cáo của chuyên viên trị liệu Heather Fuller từ Aruma kết luận Lucy có "nhu cầu hỗ trợ rất cao, cần một nhân viên kèm một mình tại nhà và hai nhân viên khi ra cộng đồng". NDIA bác bỏ báo cáo này với lý do Aruma là đơn vị đang cung cấp dịch vụ cho Lucy, tức có thể có "xung đột lợi ích". Không ai từ NDIA trực tiếp gặp Lucy để tự đánh giá.
## Vì sao chuyện này đáng lo
Khi Lucy còn phải chia sẻ nhân viên hỗ trợ với người thuê nhà cũ, cô nhiều lần bỏ ra ngoài một mình. Có lần cô được tìm thấy đang ngồi giữa đường đông xe cộ gần nhà. Lần khác cô đi vào tiệm tạp hoá, lấy nước ngọt và khoai tây chiên rồi ngồi ăn ngay trên sàn. Ba năm trở lại đây, từ khi người thuê cũ dọn đi và Lucy được chăm sóc một-một, tình trạng bỏ trốn không còn xảy ra nữa.
Theo cha mẹ của Lucy, một cán bộ NDIA từng gợi ý dùng đai giữ người để hạn chế việc cô bỏ chạy, "gần như là dây xích". Mỗi năm gia đình phải ra Toà án QCAT để xin phê duyệt các biện pháp kiểm soát hành vi, như khoá cửa, vì lý do an toàn cho Lucy.
Ông Laverty nói Aruma đang tự bù kinh phí cho "hàng chục gia đình" trong hoàn cảnh tương tự, và ông biết có hàng ngàn người tham gia NDIS đang nhận hỗ trợ bù đắp từ các tổ chức từ thiện khác. "Nếu Aruma phải gánh đủ chi phí cho tất cả những người NDIS đang thiếu ngân sách, Aruma sẽ phá sản," ông nói.
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Nếu trong gia đình bạn có người đang dùng NDIS, hoặc bạn đang làm việc trong ngành chăm sóc người khuyết tật (disability support worker), câu chuyện của Lucy phản ánh một xu hướng đáng lo hơn: NDIA đang siết ngân sách kế hoạch của nhiều người, kể cả khi có đánh giá y tế rõ ràng ủng hộ nhu cầu cao hơn.
Ở cộng đồng người Việt tại Úc, không ít gia đình có con em hoặc người thân dùng NDIS. Nếu kế hoạch NDIS của người thân bạn bị cắt giảm hoặc bị từ chối hỗ trợ dù có báo cáo chuyên môn, bạn có quyền khiếu nại.
## Bạn nên làm gì
Gia đình Muggeridge đang làm đúng: họ đang chuẩn bị kháng cáo lên Toà Administrative Review Tribunal và đặt làm báo cáo mới từ một chuyên viên trị liệu nghề nghiệp độc lập khác, không phải từ đơn vị cung cấp dịch vụ.
Nếu bạn hoặc người thân gặp tình huống tương tự:
Xin báo cáo đánh giá từ chuyên gia độc lập, không phải từ nhà cung cấp dịch vụ hiện tại, để tránh bị NDIA bác vì lý do xung đột lợi ích.
Yêu cầu xem xét lại quyết định (internal review) với NDIA trước, sau đó có thể kháng cáo lên Administrative Review Tribunal nếu kết quả vẫn không thay đổi.
Liên hệ NDIS Quality and Safeguards Commission nếu bạn lo ngại về an toàn của người thân trong kế hoạch hiện tại.
Nếu cần người hỗ trợ bằng tiếng Việt khi làm việc với NDIA, bạn có thể yêu cầu phiên dịch miễn phí qua Translating and Interpreting Service (TIS National), số 131 450.
## Nguồn
ABC News (Just In), bài đăng ngày 15 tháng 7 năm 2026.