Khai điện thoại để giảm thuế: ATO cho phép nhưng có quy tắc bạn cần biết rõ
Mùa thuế đang đến, và nhiều người đang tự hỏi: cái điện thoại dùng để nghe cuộc gọi từ sếp, trả lời email, nhắn tin đồng nghiệp — khai vào tax return được không? Câu trả lời là được, nhưng Cơ quan Thuế Úc (ATO) có quy tắc khá cụ thể mà nếu khai sai, bạn có thể bị phạt hoặc mất khoản hoàn thuế.
## Điều kiện cơ bản để khai
Theo ATO, để khai khấu trừ cho điện thoại, bạn cần đáp ứng ba điều: bạn tự bỏ tiền mua hoặc trả cước (không phải công ty chi trả), bạn dùng nó cho công việc, và bạn có hồ sơ chứng minh được cả hai điều đó.
Cách tính phụ thuộc vào giá điện thoại. Nếu điện thoại dưới 300 đô la và bạn dùng nó cho công việc trên 50% thời gian, bạn có thể khai toàn bộ phần chi phí liên quan đến công việc ngay trong năm mua. Nhưng theo bà Susan Franks, chuyên gia thuế của Chartered Accountants Australia and New Zealand, bà "nghi ngờ" còn ai mua điện thoại dưới 300 đô nữa — vậy nên hầu hết mọi người sẽ rơi vào trường hợp thứ hai: khai khấu hao theo thời gian.
## Khấu hao là gì và tính sao
Theo ông Donovan Castelyn, Giám đốc Tax Clinic tại Đại học Tasmania, khấu hao đơn giản là bạn khai một phần giá trị của thiết bị đó mỗi năm, thay vì khai một lần. Có hai cách tính: diminishing value (khấu hao giảm dần — khai nhiều hơn ở năm đầu, ít hơn về sau) và prime cost (khai đều mỗi năm trong suốt vòng đời).
Theo tiến sĩ Connie Vitale, giảng viên cao cấp tại Western Sydney University Tax Clinic, vòng đời hiệu dụng của điện thoại di động được ATO xác định là ba năm. Nghĩa là bạn khai khấu hao trải dài trong ba năm, nhưng chỉ được khai phần tương ứng với mục đích công việc. ATO có công cụ tính khấu hao trực tuyến để so sánh hai phương pháp, hoặc bạn cũng có thể tự tính tay. Lưu ý: một khi đã chọn phương pháp, bạn không được đổi sang phương pháp kia cho cùng tài sản đó ở các năm tiếp theo.
## Tính tỷ lệ dùng cho công việc
Nếu bạn dùng điện thoại cho cả việc riêng lẫn việc làm, bạn chỉ được khai phần trăm dùng cho công việc. Đây là chỗ nhiều người bỏ qua và dễ khai sai nhất.
Cách ATO chấp nhận là ghi lại việc sử dụng trong bốn tuần liên tục — tính số cuộc gọi công việc, thời gian gọi, dung lượng data dùng cho việc — rồi tính ra tỷ lệ. Tiến sĩ Vitale khuyên nên giữ một cuốn sổ nhật ký (logbook) cho giai đoạn bốn tuần này. Nếu thói quen dùng điện thoại cho công việc thay đổi đáng kể, bà gợi ý làm lại logbook để cập nhật tỷ lệ.
Ví dụ: nếu 40% việc dùng điện thoại là cho công việc, bạn khai được 40% tiền cước hàng tháng và 40% giá trị khấu hao. Nếu mức dùng cho công việc là nhỏ, bạn còn có lựa chọn khai ở mức "incidental use" không quá 50 đô la với hồ sơ cơ bản.
## Làm việc tự do thì khác
Nếu bạn là sole trader (tự kinh doanh), quy tắc có phần dễ hơn. Theo tiến sĩ Vitale, miễn là điện thoại có giá dưới 20.000 đô la, bạn có thể khai khấu trừ toàn bộ ngay trong năm mua, không cần trải dài ba năm. Tuy nhiên bạn vẫn phải tính và chỉ khai phần tương ứng với công việc.
## Chú ý nếu bạn khai work from home
Nếu bạn đang dùng phương pháp 70 xu mỗi giờ để tính chi phí làm việc tại nhà, bà Franks nhắc nhở rõ: khoản này đã bao gồm chi phí điện thoại, internet và data rồi. Bạn không được khai thêm điện thoại nữa — ATO gọi đó là "double dip" và sẽ không chấp nhận.
## Hồ sơ cần giữ lại
Theo ATO, bạn cần lưu: nhật ký ghi cách tính tỷ lệ dùng cho công việc, hóa đơn điện thoại hàng tháng, và biên lai mua điện thoại. Ông Castelyn nhấn mạnh: càng có nhiều bằng chứng, càng ít rủi ro bị ATO hỏi thêm.
## Bạn nên làm gì
Bắt đầu ghi logbook ngay bây giờ nếu bạn chưa có — bốn tuần là đủ. Lưu lại tất cả hóa đơn điện thoại và biên lai. Kiểm tra xem bạn có đang dùng phương pháp 70 xu work-from-home không, vì nếu có thì không khai thêm điện thoại nữa. Nếu không chắc, tìm một tax agent hoặc accountant để được tư vấn theo tình huống cụ thể của bạn. Công cụ tính khấu hao của ATO có sẵn trên trang ato.gov.au.
## Nguồn
ABC News (Just In), bài đăng ngày 6 tháng 7 năm 2026.