Mạng khẩn cấp triple-zero của Úc liên tục sập: chuyện gì đang xảy ra và ai chịu ảnh hưởng
Năm 2025, Optus sập mạng khiến hàng trăm cuộc gọi triple-zero không kết nối được. Năm 2026, đến lượt Telstra gây ra tình trạng tương tự. Đây không phải tai nạn ngẫu nhiên, mà là hệ quả của một chính sách viễn thông đã kéo dài hàng thập kỷ, theo nhận định của Giáo sư John Quiggin từ Đại học Queensland.
## Chuyện gì đã xảy ra
Theo The Guardian Australia, Telstra vừa xảy ra sự cố mạng nghiêm trọng khiến hệ thống gọi khẩn cấp triple-zero bị ảnh hưởng nặng nề, giống với vụ Optus năm 2025. GS Quiggin lập luận rằng nguyên nhân gốc rễ nằm ở các cải cách viễn thông từ thập niên 1990, khi Úc chuyển từ mô hình một mạng lưới điện thoại quốc gia duy nhất do công ty nhà nước Telecom Australia vận hành sang mô hình cạnh tranh tư nhân.
Kết quả là Telstra và Optus hiện vẫn nắm giữ khoảng 70% thị phần mạng di động, một thế lưỡng độc quyền hầu như không thay đổi kể từ đầu những năm 2000. Thay vì có mạng lưới chất lượng cao và phủ rộng khắp nơi, người dùng nhận được những mạng lưới bị trì hoãn, thiếu đồng đều, và không đủ khả năng chịu đựng khi có sự cố.
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Với cộng đồng người Việt tại Úc, đặc biệt những ai sống ở vùng ngoại ô xa, vùng nông thôn, hoặc làm việc trong ngành nông nghiệp, xây dựng, hay chạy xe đường dài, đây là vấn đề thiết thực. Khi mạng sập, gọi triple-zero để báo tai nạn, cháy nhà, hay cấp cứu có thể không kết nối được. Đây không phải chuyện lý thuyết, vì nó đã xảy ra hai năm liên tiếp.
Ngay cả ở các tuyến đường cao tốc lớn bên ngoài thành phố lớn, theo GS Quiggin, tình trạng phủ sóng vẫn còn nhiều bất cập. Những ai phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà mạng duy nhất sẽ không có lựa chọn thay thế nếu mạng đó gặp sự cố.
Chính phủ Albanese đã phản hồi bằng chính sách bắt buộc phủ sóng di động ngoài trời toàn quốc nhằm đảm bảo người dân có thể dùng SMS và gọi thoại ở hầu hết các khu vực. Ngoài ra còn có chương trình hỗ trợ theo dạng tài trợ cho các vùng phủ sóng kém, nhưng GS Quiggin cho rằng đây chỉ là giải pháp vá víu, chưa có kế hoạch tổng thể.
## Bạn nên làm gì
Trước mắt, có một vài việc thiết thực bạn nên biết.
Nếu gọi triple-zero không được trong tình huống khẩn cấp, hãy thử chuyển sang dùng mạng di động khác nếu điện thoại bạn hỗ trợ eSIM hoặc có SIM thứ hai. Một số điện thoại hiện đại cho phép kết nối mạng khẩn cấp dù không có SIM đang hoạt động, nhưng điều này không phải lúc nào cũng ổn định.
Nếu bạn sống hoặc làm việc ở vùng xa, hãy cân nhắc đăng ký thêm SIM của nhà mạng khác để có phương án dự phòng khi một mạng gặp sự cố. Đây không phải chi phí lớn và có thể rất quan trọng trong tình huống cấp bách.
Về chính sách dài hạn, GS Quiggin đề xuất Úc cần một Mạng Dịch Vụ Thiết Yếu Quốc Gia (ESN) riêng biệt, có thể kết nối tự động với bất kỳ nhà mạng nào đang khả dụng, phục vụ riêng cho triple-zero, cảnh báo khẩn cấp, cảnh sát và bệnh viện. Ông dẫn Phần Lan là ví dụ đang đi theo hướng này. Đây là đề xuất chính sách, chưa được thực hiện tại Úc.
Nếu bạn muốn phản ánh sự cố mạng ảnh hưởng đến cuộc gọi khẩn cấp, có thể liên hệ Cơ quan Truyền thông và Phương tiện Úc (ACMA) tại acma.gov.au.
## Nguồn
The Guardian Australia, bình luận của GS John Quiggin, Đại học Queensland.