Mua bán trên Marketplace và Gumtree: tám dấu hiệu lừa đảo cần nhận ra ngay

Chỉ một tin nhắn vội, một khoản đặt cọc 50-100 đô-la, hay một đường link "xác nhận nhận tiền" — và tiền có thể biến mất không dấu vết. Facebook Marketplace và Gumtree đang là sân chơi quen thuộc của nhiều gia đình Việt ở Úc muốn mua đồ cũ giá tốt, nhưng theo Scamwatch thuộc Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC), kẻ lừa đảo trên các nền tảng này ngày càng tinh vi hơn.

## Những chiêu lừa phổ biến nhất

Theo SBS Tiếng Việt, một trong những chiêu phổ biến nhất là đăng bán hàng hot — iPhone, MacBook, máy ảnh, xe đẩy em bé cao cấp, xe hơi — với giá thấp bất thường. Khi người mua liên hệ, người bán trả lời rất nhanh, tạo áp lực rằng đã có nhiều người quan tâm, rồi yêu cầu chuyển cọc từ 50 đến 100 đô-la để giữ hàng. Ngay sau khi nhận tiền, họ cắt liên lạc hoặc xóa tài khoản.

Người bán cũng không an toàn hơn. Kịch bản thường gặp là người mua đồng ý mua ngay, không mặc cả, rồi gửi ảnh chụp màn hình biên lai chuyển khoản trông rất thật. Tiếp theo, họ nhờ người bán nhấn vào một đường link để "xác nhận nhận tiền" hoặc "xác minh tài khoản" — thực ra là trang web giả để đánh cắp thông tin ngân hàng.

Một chiêu khác là người mua nói đã "lỡ" chuyển dư tiền. Ví dụ món hàng giá 300 đô-la nhưng họ nói đã chuyển 800 đô-la, và nhờ người bán hoàn lại 500 đô-la. Trên thực tế, khoản 800 đô-la đó có thể là giao dịch giả hoặc sau này bị ngân hàng hủy, còn 500 đô-la người bán chuyển đi là tiền thật của chính mình.

Scammer cũng hay đề nghị chuyển cuộc trò chuyện khỏi Marketplace hoặc Gumtree sang WhatsApp, email hoặc SMS — nơi dễ gửi link giả và khó lưu bằng chứng hơn.

## Tám dấu hiệu cần cảnh giác

Theo SBS Tiếng Việt tổng hợp từ Scamwatch, một giao dịch có nguy cơ cao nếu có một hoặc nhiều dấu hiệu sau: giá bán thấp bất thường so với thị trường; người mua hoặc bán liên tục thúc ép quyết định ngay; không cho xem hàng trực tiếp; gửi đường link lạ để nhận tiền hoặc xác minh; yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản tên không liên quan; người mua không cần xem hàng, không mặc cả nhưng chốt rất nhanh với hàng giá trị lớn; hồ sơ cá nhân sơ sài, ít hoạt động; hoặc nói sẽ nhờ tài xế đến lấy hàng nhưng kèm yêu cầu thanh toán phức tạp.

## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn

Rất nhiều gia đình Việt ở Úc dùng Marketplace và Gumtree thường xuyên — mua xe đẩy cho con, đồ nội thất khi mới dọn nhà, điện thoại cũ khi tiền chưa rủng rỉnh. Đây là cách tiết kiệm thực sự, nhất là trong giai đoạn chi phí sinh hoạt cao. Nhưng chính vì giao dịch bằng tiếng Anh và không quen hết các chiêu trò, người mới hoặc người ít dùng mạng xã hội dễ bị nhắm đến hơn.

Ap lực thời gian — "có người khác sắp đến xem rồi", "chuyển tiền ngay không thì mất" — là vũ khí chính của kẻ lừa đảo. Cảm giác sợ bỏ lỡ khiến nhiều người bỏ qua những dấu hiệu bất thường.

## Bạn nên làm gì

Nếu là người mua: so sánh giá trên nhiều nguồn trước khi liên hệ, kiểm tra hồ sơ người bán, yêu cầu thêm ảnh hoặc video thực tế, và ưu tiên xem hàng trực tiếp trước khi thanh toán với những món giá trị cao. Không đặt cọc chỉ vì sợ mất hàng.

Nếu là người bán: chỉ giao hàng khi tiền đã thực sự hiện trong tài khoản ngân hàng của bạn. Không tin ảnh chụp màn hình, không nhấp link do người mua gửi, không trả bất kỳ khoản phí nào để "nhận tiền" hay "bảo hiểm". Khi gặp mặt trực tiếp, chọn nơi đông người và nên có người đi cùng.

Nếu nghi ngờ đã bị lừa: theo Scamwatch, liên hệ ngay với ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ để khóa thẻ hoặc chặn giao dịch. Nếu đã nhập thông tin đăng nhập vào trang web lạ, đổi ngay mật khẩu email, ngân hàng và các tài khoản quan trọng khác. Nếu giấy tờ cá nhân bị lộ, có thể liên hệ tổ chức IDCARE để được tư vấn về rủi ro đánh cắp danh tính. Báo cáo vụ việc cho Scamwatch tại scamwatch.gov.au — dù không đảm bảo lấy lại tiền, nhưng giúp cơ quan chức năng theo dõi và cảnh báo cộng đồng.

## Nguồn

SBS Tiếng Việt, Scamwatch (ACCC)