Nhà văn Anna Funder: Tại sao nước Mỹ là xã hội nguy hiểm với người bệnh
Nhà văn Anna Funder, tác giả của những cuốn sách nổi tiếng như Stasiland và Wifedom, vừa chia sẻ một cảnh báo đanh thép về hệ thống y tế Mỹ: "Nếu bạn bị ung thư, bạn sẽ phá sản và phải bán nhà". Đây không phải là một tuyên bố bình thường, mà là kết luận từ kinh nghiệm sống thực tế của một người từng cư trú ở Mỹ với gia đình trong ba năm rưỡi.
## Những cuốn sách và cuộc đời Funder
Anna Funder là một tác giả xuất sắc với ba tác phẩm được công nhận rộng rãi. Cuốn Stasiland (2003) về những người chống lại cảnh sát bí mật Đức Đông (Stasi) đã giành giải Samuel Johnson Prize năm 2004. All That I Am (2011) giành giải Miles Franklin Literary Award năm 2012. Gần đây nhất, Wifedom (2023) kết hợp tiểu sử, hồi ký và tiểu thuyết để khám phá cuộc sống của vợ George Orwell — người phụ nữ tên Eileen Blair — và ảnh hưởng bị lãng quên của bà ta đối với tác phẩm của nhà văn nổi tiếng. Hiện tại, Funder đã được bổ nhiệm làm giáo sư thực hành sáng tạo văn học tại Đại học Sydney.
## Lời cảnh báo về dân chủ và sức khỏe ở Mỹ
Khi được hỏi về tình hình dân chủ phương Tây hiện tại, Funder không giấu diếm lo ngại của mình. Theo lời ông nói với ABC Arts, "Tôi sống ở Mỹ với chồng và con cái của tôi trong ba năm rưỡi vào thời kỳ Obama, lúc đó có vẻ như những ngày tốt đẹp, nhưng với chúng tôi nó giống như chúng tôi đang sống bên trong một con thú đang chết". Bà chỉ ra rằng mặc dù được gọi là dân chủ, hệ thống y tế Mỹ gắn liền với nhà tuyển dụng khiến người dân rất dễ bị tổn thương. Cụ thể, "nếu bạn bị ung thư, bạn sẽ phá sản và phải bán nhà vì rất có thể, ngay cả khi bạn đang có việc, bảo hiểm của bạn cũng sẽ không bao phủ điều trị".
Funder so sánh điều này với Australia, nơi bà gọi là "một nước dân chủ mạnh mẽ hơn" nhờ vào bỏ phiếu bắt buộc, bỏ phiếu ưu tiên, một ủy ban bầu cử chống lại "cắt xén địa bàn cử tri", và các giới hạn về tài trợ chính trị. Bà nhấn mạnh: "Công ty không thể mua một chính trị gia để đại diện cho họ như ở Mỹ".
## Về nguy hiểm từ chủ nghĩa dân tộc phải
Funder cũng cảnh báo về sự gia tăng chủ nghĩa dân tộc phải trên toàn thế giới. Bà cho rằng đây là một mối đe dọa thực sự đối với dân chủ vì nó "về cơ bản là một phong trào chống dân chủ, gần như phát xít, cực kỳ chống lại phụ nữ". Bà chỉ ra rằng các chính sách như phản đối chăm sóc trẻ em, phá thai, và nghỉ phép nuôi con là những dấu hiệu của xu hướng nguy hiểm này. Theo Funder, "đây là những thời điểm khó khăn cho dân chủ. Chúng ta cần thực sự bảo vệ và quý trọng nó".
## Điều này ảnh hưởng gì tới người Việt ở Australia
Đối với cộng đồng người Việt ở Australia, bài học từ kinh nghiệm của Funder là rất giá trị. Nhiều người Việt ở đây đã trải qua những năm tháng lao động khó khăn để xây dựng cuộc sống ổn định. Nếu bạn đang có ý định chuyển sang sống ở Mỹ (dù vì việc làm hay lý do khác), hệ thống y tế gắn liền với nhà tuyển dụng là một rủi ro lớn. Một bệnh tật nghiêm trọng không chỉ là vấn đề sức khỏe mà còn có thể phá hủy tài chính cả gia đình. Ngược lại, ở Australia, bạn được hưởng Medicare — một hệ thống y tế công cộng bảo vệ bạn dù đang thất nghiệp hay có vấn đề gì. Đây là một lợi thế thực tế mà không nên coi thường khi so sánh chất lượng cuộc sống giữa hai nước.
Ngoài ra, cảnh báo về sự suy yếu của dân chủ và sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc phải cũng liên quan đến bạn. Các chính sách nhập cư, quyền lao động, và bảo vệ quyền con người thường bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những điều này. Việc bảo vệ một hệ thống dân chủ mạnh mẽ là chìa khóa để đảm bảo quyền của những người di cư.
## Bạn nên làm gì
Nếu bạn đang xem xét chuyển sang Mỹ, hãy tìm hiểu kỹ về hệ thống y tế và chi phí bảo hiểm trước khi quyết định. Hãy hỏi các câu hỏi khó khăn với nhà tuyển dụng về phạm vi bảo hiểm sức khỏe mà họ cung cấp. Nếu bạn đã ở Australia, hãy đánh giá cao hệ thống Medicare của chúng ta — đây là một tài sản quốc gia quý báu mà không phải tất cả các nước đều có.
Concretely, bạn cũng nên tham gia vào cuộc sống chính trị ở Australia — bỏ phiếu, theo dõi các chính sách liên quan đến quyền lao động, y tế và những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp tới bạn. Funder nhấn mạnh rằng "chúng ta cần thực sự bảo vệ và quý trọng" dân chủ. Điều đó bắt đầu từ sự tham gia tích cực của mỗi cá nhân.
## Nguồn
ABC News (Immigration), phỏng vấn với Anna Funder về cuốn sách của bà và quan sát của bà về dân chủ Mỹ, 24/7/2026.