Nhận thư phạt lạ, phát hiện danh tính bị đánh cắp: bước xử lý từng bước
Bạn mở hộp thư và phát hiện một thông báo phạt về hành vi giao thông, hoá đơn hay thư đòi nợ cho một giao dịch mà bạn chẳng bao giờ làm. Lúc ấy, lo lắng tự nhiên ập đến, nhưng có lẽ bạn vẫn chưa hiểu rõ liệu đây là sai sót hành chính hay dấu hiệu của một vấn đề lớn hơn: danh tính bị lấy cắp.
## Danh tính bị đánh cắp là gì
Theo SBS Tiếng Việt, đánh cắp danh tính (identity theft) xảy ra khi một kẻ gian lấy trái phép thông tin cá nhân của bạn rồi sử dụng chúng như thể họ chính là bạn. Những thông tin bị lợi dụng thường bao gồm: tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ, số bằng lái xe, số Medicare, và thông tin tài khoản ngân hàng.
Kẻ gian có thể dùng những dữ liệu này để mở tài khoản ngân hàng, đăng ký dịch vụ, mua hàng trả góp, vay tiền, yêu cầu trợ cấp hoặc thực hiện các giao dịch trái phép khác. Theo các cơ quan chức năng Úc, đánh cắp danh tính là một trong những hình thức gian lận ngày càng phổ biến, đặc biệt khi ngày càng nhiều dịch vụ được thực hiện trực tuyến.
## Không nên bỏ qua thư phạt bất thường
Nếu nhận được thư phạt hoặc thông báo về hành vi mà bạn không thực hiện, bước đầu tiên là không được phớt lờ. Theo SBS Tiếng Việt, nếu đó là văn bản chính thức từ cơ quan chính phủ, việc không phản hồi có thể khiến vụ việc phát sinh thêm khoản phí, thư nhắc nợ hoặc những thủ tục hành chính khác phức tạp hơn.
Bạn nên liên hệ ngay với cơ quan phát hành thư để thông báo rằng bản thân không thực hiện hành vi được nêu. Đồng thời, cho cơ quan biết nếu trước đó bạn đã bị mất ví, giấy tờ tùy thân hoặc nghi ngờ thông tin cá nhân bị lộ để cơ quan có cơ sở xem xét.
## Kiểm tra tài chính và giấy tờ cá nhân
Sau khi xử lý thông báo ban đầu, bước tiếp theo là đánh giá mức độ rủi ro với thông tin cá nhân. Theo khuyến nghị của Scamwatch, nếu thông tin tài chính hoặc giấy tờ tùy thân có nguy cơ bị lộ, bạn nên liên hệ ngân hàng hoặc đơn vị phát hành thẻ ngay lập tức để hạn chế thiệt hại.
Bạn cũng cần rà soát toàn bộ giấy tờ đã bị mất như bằng lái xe, thẻ Medicare, giấy tờ di trú, thẻ sinh viên hoặc giấy tờ định danh khác. Hãy đảm bảo tất cả đều đã được báo mất và xin cấp lại. Một điều quan trọng mà nhiều người bỏ sót là bảo vệ các tài khoản trực tuyến. Nếu nghi ngờ thông tin bị lộ, bạn nên thay đổi mật khẩu của các tài khoản quan trọng: email, myGov, Centrelink, Medicare, ngân hàng, ví điện tử và các tài khoản mua sắm trực tuyến.
Đặc biệt ưu tiên bảo vệ email vì đây là nơi thường dùng để đặt lại mật khẩu của nhiều tài khoản khác. Nên kích hoạt xác thực hai lớp (two-factor authentication) nếu chưa sử dụng.
## Nên liên hệ những cơ quan nào
Nếu bạn sử dụng các dịch vụ của Services Australia, hãy đăng nhập vào tài khoản myGov để kiểm tra các thay đổi bất thường. Theo SBS Tiếng Việt, nếu bạn nghĩ mình là nạn nhân của identity theft hoặc bị lừa đảo liên quan đến dịch vụ Services Australia, có thể liên hệ đường dây hỗ trợ để được hướng dẫn.
Ngoài các cơ quan chính phủ, bạn có thể liên hệ IDCARE, tổ chức chuyên hỗ trợ các nạn nhân đánh cắp danh tính và tội phạm mạng. IDCARE không chỉ đưa ra lời khuyên chung mà còn hỗ trợ đánh giá từng trường hợp cụ thể, giúp bạn xác định những giấy tờ nào đã bị lộ, mức độ rủi ro hiện tại là gì, cần liên hệ cơ quan nào trước và nên theo dõi những dấu hiệu nào trong thời gian tới.