Nhiều căn hộ 'giá phải chăng' ở NSW và Victoria vẫn ngoài tầm với của người thu nhập thấp
Chính phủ Úc đang rót hàng tỷ đô la vào các chương trình nhà ở giá phải chăng, nhưng một cuộc điều tra của Four Corners cho thấy nhiều căn hộ được dán nhãn "affordable" thực ra vẫn quá đắt so với những người đang cần nhà nhất.
## Vấn đề là gì
Theo ABC News (Just In), Four Corners đã phân tích các danh sách cho thuê nhà ở giá phải chăng tại NSW và Victoria trong khoảng hai tháng, từ ngày 13 tháng 4 đến ngày 11 tháng 6. Kết quả cho thấy phần lớn các căn hộ này không thực sự nằm trong khả năng chi trả của các hộ gia đình thu nhập thấp, đặc biệt là những người sống một mình.
Quy tắc phổ biến được chấp nhận rộng rãi là chi phí thuê nhà không nên vượt quá 30% thu nhập trước thuế. Thế nhưng từ năm 2025, tiền thuê nhà trung bình toàn quốc đã chiếm hơn 33% thu nhập hộ gia đình trung bình, mức tệ nhất từ trước đến nay theo số liệu trong nguồn tin.
## Những con số cụ thể
Để dễ hình dung, bài điều tra đưa ra ví dụ cụ thể. Một phụ huynh đơn thân có một con sống ở Sydney, kiếm 74.000 đô một năm trước thuế, được xếp vào nhóm thu nhập thấp theo hướng dẫn của NSW. Để tiền thuê không vượt 30% thu nhập, họ cần tìm căn hộ dưới 427 đô mỗi tuần. Nhưng trong suốt hai tháng phân tích, chỉ có đúng bốn căn hai phòng ngủ đáp ứng được mức giá này.
Một người độc thân thu nhập 57.000 đô một năm chỉ có thể trả tối đa 329 đô mỗi tuần. Kết quả: chỉ có ba căn trong tầm giá đó, và cả ba đều là studio ở Kingswood, cách trung tâm Sydney khoảng 52 km.
Ngược lại, một cặp đôi kiếm 129.000 đô cùng nhau, gần mức trần của nhóm thu nhập trung bình, có thể chi đến 744 đô mỗi tuần và có đến 93 căn phù hợp để lựa chọn ở NSW.
Tại Victoria, trong số 53 căn được phân tích, không có căn nào đủ điều kiện để gọi là phải chăng cho người độc thân thu nhập rất thấp hoặc thấp. Các cặp đôi và gia đình thì có nhiều lựa chọn hơn.
## Nhiều căn còn đắt hơn giá thị trường
Điều đáng nói hơn nữa là gần một nửa số căn được phân tích ở NSW không đạt mức giảm 20% so với giá thuê trung bình trong khu vực, dù đây là yêu cầu do chính hướng dẫn của NSW đề ra. Thậm chí một số căn còn được rao giá cao hơn mức trung bình thị trường tại đó. Một căn một phòng ngủ ở Bondi Beach được rao 925 đô mỗi tuần, còn căn hai phòng ngủ ở cùng khu được rao đến 1.400 đô mỗi tuần.
Vấn đề nằm ở chỗ quy định của NSW khá mơ hồ, cho phép các đơn vị quản lý tự tính toán giá thuê thị trường theo cách riêng. Theo Macquarie University, nhà nghiên cứu Alistair Sisson nhận xét rằng các nhà cung cấp không vi phạm luật, nhưng hướng dẫn của NSW quá "lỏng lẻo" nên họ có thể chọn con số có lợi cho mình.
Giáo sư danh dự Peter Phibbs từ Đại học Sydney nói thẳng: "Nhà ở giá phải chăng đang được định nghĩa là phải chăng vì rẻ hơn 20% so với giá thị trường, nhưng ở nhiều nơi tại NSW, mức đó vẫn còn rất đắt so với thu nhập thực tế." Ông gọi đây là "bullshit affordable housing".
## Câu chuyện thật từ người thuê
Sarah Hutt, 30 tuổi, chuyển vào một căn studio tại khu Midtown ở Macquarie Park năm 2024, lúc đầu được tính tiền thuê bằng 30% thu nhập của cô, tức khoảng 412 đô mỗi tuần, phù hợp với mức lương khoảng 70.000 đô một năm của cô. Nhưng đến tháng 5 năm nay, đơn vị quản lý Mission Australia thông báo đổi cách tính, chuyển sang 75% giá thị trường. Tiền thuê tăng thêm khoảng 80 đô mỗi tuần, đưa tỷ lệ chi phí nhà ở của cô lên khoảng 35% thu nhập trước thuế. "Tôi được ở đây vì thu nhập tôi thấp hơn mức trung bình... vậy mà giờ giá thuê chẳng khác gì thuê chỗ khác," cô nói. Đáng tiếc là Mission Australia không vi phạm bất kỳ quy định nào.
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Nếu bạn đang tìm nhà giá phải chăng ở Sydney hay Melbourne, đây là thông tin quan trọng cần biết. Nhiều chương trình nhà ở "affordable" không có nghĩa là rẻ, đặc biệt nếu bạn sống một mình hoặc làm các nghề có thu nhập thấp như nail, nhà hàng, nông nghiệp, hay chăm sóc người cao tuổi. Danh sách nhà phù hợp với túi tiền của người độc thân rất hạn chế và thường nằm xa trung tâm.
Nếu bạn đang thuê hoặc chuẩn bị thuê một căn trong chương trình affordable housing, hãy hỏi rõ cách họ tính giá thuê và liệu có thể thay đổi cách tính không, như trường hợp của Sarah.
## Bạn nên làm gì
Hỏi thẳng đơn vị cho thuê xem giá thuê được tính dựa trên thu nhập của bạn hay dựa trên giá thị trường, và điều khoản đó có thể thay đổi không. Nếu bạn gặp khó khăn về nhà ở hoặc cần tư vấn về quyền của người thuê nhà, bạn có thể liên hệ Tenants' Union NSW (ở NSW) hoặc Tenants Victoria (ở Victoria). Nếu chi phí thuê nhà đang gây áp lực tài chính, Services Australia có thể tư vấn về các khoản hỗ trợ bạn có thể nhận được.
Bộ trưởng Nhà ở NSW Rose Jackson xác nhận chính phủ đang xem xét lại hướng dẫn về nhà ở giá phải chăng và sẽ xử lý các trường hợp không làm đúng.
## Nguồn
ABC News (Just In), điều tra Four Corners, đăng ngày 12 tháng 7 năm 2026.