Quỹ hưu trí tự quản SMSF có thể phải đóng góp vào quỹ bồi thường nạn nhân tài chính ở Úc
Hơn 11.800 nhà đầu tư mất tổng cộng trên 1 tỷ đô la tiền hưu trí sau khi bị tư vấn chuyển tiền vào hai quỹ đầu tư First Guardian và Shield - cả hai đều đã sụp đổ. Chính phủ Úc đang xem xét buộc các quỹ hưu trí lớn và cả chủ tài khoản SMSF (quỹ tự quản cá nhân) phải đóng góp vào cơ chế bồi thường khẩn cấp, vốn đang thiếu hụt hơn 170 triệu đô la.
## Chuyện gì đang xảy ra
Theo ABC News (Just In), bà Melinda Kee là một trong số hàng nghìn nhà đầu tư bị mất tiền hưu trí sau khi nhận lời tư vấn - vào tháng 11 năm 2023 - chuyển tiền từ quỹ hưu trí thông thường sang First Guardian. Cơ quan giải quyết khiếu nại tài chính AFCA đã ra quyết định buộc công ty tư vấn InterPrac Financial Planning phải trả lại cho bà Kee 368.093,11 đô la cộng lãi. Tuy nhiên, InterPrac đang kiện AFCA và bà Kee ra toà để phản đối quyết định này, khiến khoản tiền bồi thường bị treo và toàn bộ hồ sơ liên quan đến InterPrac cũng bị AFCA tạm ngưng xử lý.
Nếu không thể thu hồi tiền qua AFCA, bà Kee phải dựa vào Compensation Scheme of Last Resort (CSLR) - tức cơ chế bồi thường cuối cùng. Nhưng mức trần của CSLR chỉ là 150.000 đô la - tức là những ai mất nhiều hơn, như bà Kee với gần 400.000 đô la, vẫn bị thiếu một khoản lớn không được bồi thường.
## Thay đổi chính phủ đang tính
Theo ABC News (Just In), Bộ trưởng phụ trách Kho bạc Daniel Mulino đang đề xuất mở rộng nguồn tài trợ cho CSLR. Hiện tại, quỹ này chỉ thu phí từ các nhà tư vấn tài chính. Mô hình mới - gọi là "waterfall model" ba tầng - sẽ phân bổ nghĩa vụ đóng góp theo mức độ liên quan đến thiệt hại.
Cụ thể, tầng đầu tiên vẫn là ngành tư vấn tài chính, có thể bị thu thêm tới 40 triệu đô la ngoài mức giới hạn 20 triệu đô la hiện có. Tầng thứ hai là các phần khác trong ngành hưu trí có liên quan gần đến việc tư vấn. Tầng thứ ba là tất cả các thành phần còn lại trong ngành tài chính - bao gồm có thể cả chủ SMSF.
Ông Mulino cho biết đây vẫn là vấn đề chưa ngã ngũ. Nếu SMSF không đóng góp vào CSLR, một lựa chọn là họ cũng sẽ không được hưởng quyền lợi từ CSLR. Hai lựa chọn khác đang xem xét là mô hình opt-in (chủ động tham gia để được bảo vệ) hoặc opt-out (tham gia mặc định trừ khi chủ động từ chối). Theo ông Mulino, đến nay các chủ SMSF đã nhận một tỷ lệ đáng kể trong tổng số tiền CSLR chi ra.
Ngoài ra, chính phủ cũng đang xem xét bỏ hoặc giữ điều khoản "but for" - tức phần bồi thường tính thêm dựa trên khoản lợi nhuận mà nạn nhân lẽ ra đã kiếm được nếu nhận đúng lời khuyên. Đây là điểm tranh cãi giữa các nhóm đại diện khác nhau trong ngành.
## Ảnh hưởng tới người Việt ở Úc
Nếu bạn hoặc gia đình đang có tài khoản SMSF, điều này ảnh hưởng trực tiếp tới ví tiền của bạn. Ngành SMSF hiện là một phần của thị trường hưu trí trị giá 4,4 nghìn tỷ đô la và đang tăng trưởng nhanh. Nếu đề xuất được thông qua, chủ SMSF sẽ phải đóng thêm phí vào CSLR - hoặc chọn không đóng nhưng cũng mất quyền được bồi thường.
Với những ai đang dùng tư vấn tài chính để quản lý hưu trí - đặc biệt nếu có ai từng gợi ý chuyển tiền sang các quỹ đầu tư ngoài hệ thống thông thường - câu chuyện của bà Kee là lời nhắc thực tế: tiền hưu trí có thể mất trắng nếu lời khuyên không đúng và công ty tư vấn sụp đổ hoặc chống lại quyết định bồi thường.
## Bạn nên làm gì
Nếu bạn có SMSF, hãy theo dõi tiến trình thảo luận của Bộ Tài chính (Treasury) về đề xuất này vì quy tắc đóng góp có thể thay đổi. Bạn có thể tìm hiểu thêm qua trang web của ATO về SMSF hoặc liên hệ với kế toán hoặc tư vấn tài chính đã được cấp phép của mình.
Nếu bạn đã mất tiền do lời tư vấn tài chính sai và muốn khiếu nại, cổng thông tin để bắt đầu là AFCA (Australian Financial Complaints Authority) tại afca.org.au. Nếu công ty tư vấn đã phá sản hoặc không chịu trả, CSLR là bước tiếp theo - nhưng mức trần 150.000 đô la hiện vẫn chưa thay đổi theo đề xuất.
## Nguồn
ABC News (Just In), bài đăng ngày 13 tháng 7 năm 2026.