Từ trại tị nạn đến luật sư: câu chuyện của Marziyah phản bác luận điểm 'rào cản ngôn ngữ' của One Nation
Tiếng Việt là ngôn ngữ được dùng nhiều thứ tư tại nhà ở Úc, theo điều tra dân số 2021 - và cộng đồng nói tiếng Việt đang đứng trước một cuộc tranh luận lớn về tương lai của các dịch vụ phiên dịch và yêu cầu tiếng Anh cho người nhập cư.
## Chuyện gì đã xảy ra
Tháng trước, lãnh đạo đảng One Nation Pauline Hanson phát biểu tại National Press Club, gọi sự đa dạng ngôn ngữ ở Úc là "vấn đề ngôn ngữ đang ngày càng lớn" do nhập cư và cho rằng đây là mối đe dọa với "sự gắn kết xã hội". Bà Hanson dẫn số liệu từ điều tra dân số 2021 rằng 23% dân số nói ngôn ngữ khác tiếng Anh tại nhà, và 872.000 người tự báo cáo nói tiếng Anh "không tốt" hoặc "hoàn toàn không". Tuy nhiên, theo The Guardian Australia, con số 872.000 đó chỉ chiếm 3,4% dân số Úc, và bao gồm hơn 100.000 trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Theo điều tra dân số 2021, có 5,6 triệu người - tức khoảng 22% dân số - nói ngôn ngữ khác tiếng Anh tại nhà. Các ngôn ngữ phổ biến nhất sau tiếng Anh là tiếng Quan Thoại (2,7%), tiếng Ả Rập (1,4%), tiếng Việt (1,3%), tiếng Quảng Đông (1,2%) và tiếng Punjab (0,9%). Còn 72% dân số chỉ nói tiếng Anh tại nhà.
Đảng One Nation đề xuất cắt hoàn toàn ngân sách nhà nước cho dịch vụ phiên dịch và siết chặt yêu cầu tiếng Anh đối với người nhập cư mới.
## Câu chuyện của Marziyah
Marziyah Razi, sinh ở Afghanistan và lớn lên ở Iran, đến Úc lúc 17 tuổi với vốn tiếng Anh cơ bản. Trước đó, việc học của cô chỉ giới hạn trong các lớp tiếng Anh và toán tự phát tại một trại tị nạn ở Indonesia trong ba năm. Năm 2015, cô tham gia khóa học tiếng Anh chuyên sâu sáu tháng dành cho người mới đến ở Melbourne. Năm nay, ở tuổi 28, cô được công nhận là luật sư. Cô trở thành công dân Úc vào năm 2020.
Razi nói chương trình học tiếng Anh chuyên sâu đó giúp cô "hiểu văn hóa Úc, hệ thống pháp lý, hệ thống giáo dục" và tự tin hơn. "Học tiếng Anh không khó đến vậy. Không phải như lái máy bay hay gì đó," cô nói với The Guardian Australia. Cô cho rằng những hỗ trợ đó "thực sự rất quan trọng với người mới đến".
Cô cũng đã từng làm việc cho một chương trình phòng chống tác hại cờ bạc dành cho cộng đồng đa văn hóa, dùng kỹ năng ngôn ngữ để hỗ trợ những khách hàng không nói được tiếng Anh.
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Với cộng đồng người Việt tại Úc - là nhóm ngôn ngữ lớn thứ ba sau tiếng Quan Thoại và tiếng Ả Rập - đề xuất của One Nation có tác động rất cụ thể. Nếu chính sách cắt dịch vụ phiên dịch được thực thi, những ai chưa thạo tiếng Anh sẽ khó tiếp cận thông tin về quyền lợi, sức khỏe, và các quyết định của chính phủ.
Theo tiến sĩ Zareh Ghazarian từ Đại học Monash, dịch vụ phiên dịch giúp người dân "hiểu các quyết định của chính phủ, hiểu quyền và nghĩa vụ của mình" và cung cấp "thông tin y tế quan trọng". Mất đi những dịch vụ này đồng nghĩa với việc nhiều người trong cộng đồng sẽ bị bỏ lại phía sau.
Hiện tại, nhiều loại visa Úc yêu cầu một mức độ tiếng Anh nhất định, nhưng người đến theo visa nhân đạo có thể đến với vốn tiếng Anh hạn chế hoặc không có. Các chương trình học tiếng Anh chuyên sâu cho người mới đến - như chương trình mà Marziyah từng tham gia - hiện vẫn tồn tại và được tài trợ liên bang.
## Bạn nên làm gì
Nếu bạn hoặc người thân mới đến Úc và cần học tiếng Anh, chương trình AMEP (Adult Migrant English Program) do chính phủ liên bang tài trợ là nơi bắt đầu phù hợp - tìm thông tin qua trang của Bộ Giáo dục liên bang hoặc hỏi trực tiếp tại các trung tâm định cư cộng đồng.
Nếu bạn cần phiên dịch để tiếp cận dịch vụ chính phủ, Dịch vụ Phiên dịch và Biên dịch Quốc gia (TIS National) cung cấp hỗ trợ - số điện thoại 131 450, hoạt động 24/7 và miễn phí cho nhiều dịch vụ chính phủ.
Các chính sách về nhập cư và dịch vụ phiên dịch có thể thay đổi tùy theo kết quả bầu cử. Theo dõi sát các thay đổi chính sách và tham gia bỏ phiếu nếu bạn là công dân Úc là cách thiết thực nhất để có tiếng nói trong những quyết định này.
## Nguồn
The Guardian Australia