Việc làm chăm sóc tăng vọt vì dân số già: đâu là sự thật phía sau những con số
Trong hai năm gần đây, bạn có thể thấy những đồ thị trên LinkedIn khẳng định rằng chính phủ Úc "phát điên" với việc tuyển dụng công nhân, làm giảm năng suất lao động của đất nước. Những đồ thị này chia lực lượng lao động thành hai nhóm và khẳng định rằng giờ làm việc trong "khu vực phi thị trường" (tức công tác viên, y tá, nhân viên chăm sóc) tăng trưởng nhanh hơn rất nhiều so với khu vực thị trường thông thường trong gần 20 năm. Nhưng theo một quan chức cấp cao của Cục Thống kê Úc (ABS), thực tế phức tạp hơn thế nhiều, và những ai sử dụng những con số đó đang dẫn dắt bạn đi lạc đường.
## Nhầm lẫn từ ngữ gây hiểu lầm
Jason Annabel, nhà nghiên cứu cấp cao tại ABS, phát biểu tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Kinh tế Úc ở Canberra hôm đó. Ông chỉ ra rằng vấn đề chính là sự nhầm lẫn về từ ngữ. Khi nói về "khu vực phi thị trường", ABS chỉ nói về ba ngành cụ thể: giáo dục, chăm sóc sức khỏe, và quản lý công cộng. Tuy nhiên, theo ABS, "khu vực phi thị trường" không bằng "khu vực công cộng" hay "chính phủ" đâu.
Lý do rất đơn giản: ngay cả trong ba ngành này cũng có rất nhiều hoạt động kinh doanh tư nhân. Bệnh viện tư nhân, trường học tư nhân, đại học tư nhân — tất cả đều nằm trong những ngành này. Theo ước tính của ABS, khoảng 75% các công việc trong ngành chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ xã hội là trong khu vực tư nhân, chứ không phải công cộng. Ông Annabel giải thích rằng 30 năm trước, ai đó quyết định gọi ba ngành này là "phi thị trường" rồi bỏ đi, nhưng sự thật là chúng có hoạt động thị trường, nên việc gọi tên như vậy gây khó khăn.
## Sự tăng trưởng thực sự đến từ đâu
Nếu nhìn vào dữ liệu "khu vực tư nhân" so với "khu vực công cộng" (thay vì dùng khái niệm "phi thị trường"), câu chuyện hoàn toàn khác. Theo ABS, từ năm 2010 đến 2024, việc làm ở khu vực tư nhân tăng 3,3 triệu việc (+32,7%), còn khu vực công cộng tăng 570.000 việc (+31%). Tức là hai khu vực tăng trưởng gần như nhau. Và tỷ lệ không thay đổi: vào tháng 9 năm 2014, việc làm tư nhân chiếm 85% tổng số việc làm, đến tháng 3 năm 2026 vẫn là 85,1%. Vậy có "phát điên" đâu?
Sự tăng trưởng công việc thực sự đáng chú ý diễn ra trong ngành chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ xã hội. Từ năm 1994 đến 2024, số công việc trong lĩnh vực hỗ trợ xã hội (bao gồm chăm sóc trẻ em, hỗ trợ người khuyết tật, và chăm sóc người cao tuổi) tăng 662.000 công việc, tức tăng 508%. Đây là tăng trưởng khổng lồ. Nhưng lý do là gì?
## Tại sao cần nhiều người làm chăm sóc hơn
Theo ABS, sự tăng trưởng này do ba lý do chính: dân số Úc đang già đi, chương trình NDIS (hỗ trợ người khuyết tật) được triển khai rộng rãi, và nhu cầu chăm sóc trẻ em tăng vì ngày càng nhiều bố mẹ làm việc. Đó không phải do chính phủ "điên loạn", mà vì nước Úc bước vào thời kỳ mà dân số cần nhiều dịch vụ chăm sóc hơn.
Hơn nữa, 75% những công việc mới này là trong khu vực tư nhân chứ không phải công cộng. Tức là bố mẹ, người cao tuổi, và người khuyết tật đang tự chi trả cho những dịch vụ này (hoặc qua bảo hiểm). Và giữa 2020 và 2025, việc làm ở khu vực tư nhân trong "ngành phi thị trường" tăng 38% (726.000 công việc) trong khi công cộng chỉ tăng 18,4% (332.000 công việc).
## Điều này ảnh hưởng gì tới bạn
Nếu bạn đang tìm việc làm, hoặc có con em đang tìm hướng đi sự nghiệp, những lĩnh vực này (chăm sóc sức khỏe, chăm sóc người cao tuổi, chăm sóc trẻ em, hỗ trợ người khuyết tật) là những nơi cơ hội việc làm rất lớn — cả ở khu vực tư nhân lẫn công cộng. Nếu bạn là người lao động ngoài nước (từ Việt Nam hoặc quốc gia khác), những ngành này đang tuyển dụng rất nhiều. Nhưng điều quan trọng là hiểu rằng những công việc này không phải "lãng phí tiền thuế" như một số người nói, mà là phản ánh nhu cầu thực sự của xã hội.
## Bạn nên làm gì
Nếu bạn nghe ai đó nói rằng chính phủ Úc đang lạm dụng tiền thuế để tuyển dụng quá nhiều nhân viên, bây giờ bạn có thể kiểm chứng điều đó. Hãy nhớ rằng:
1. Sự tăng trưởng trong "ngành chăm sóc" chủ yếu là việc làm tư nhân, không phải công cộng.
2. Nếu so sánh công việc "khu vực tư nhân" so với "khu vực công cộng", tỷ lệ còn gần như không thay đổi trong 12 năm qua.
3. Dân số Úc đang già đi, nên nhu cầu chăm sóc sức khỏe, người cao tuổi, người khuyết tật tự nhiên tăng.
Nếu bạn đang tìm hiểu về chính sách lao động hay thị trường việc làm, hãy cẩn thận với những đồ thị đơn giản trên mạng xã hội. Hãy tìm hiểu kỹ hơn — như ông Annabel của ABS đã làm — để hiểu sự thật đằng sau những con số.
## Nguồn
ABC News (Just In)